Ceny kakao a przychody rolników

Udział w światowych zyskach

Produkcja czekolady to bardzo dochodowy interes, w którym duże firmy liczą ogromne zyski. Podczas gdy każda z nich walczy o coraz większe udziały w rynku i tym większe dochody, miliony rolników uprawiających kakaowce muszą zmagać się z coraz niższymi zarobkami ze sprzedaży swojego surowca. W 2012 roku sprzedaż netto na ogólnoświatowym rynku wyrobów czekoladowych wyniosła około 80 miliardów dolarów. Szacuje się, że w 2014 liczba ta wzrośnie do 85 miliardów. W światowym łańcuchu wartości większość pieniędzy pochodzących ze sprzedaży kakao zarabianych jest już po tym jak ziarna trafią do rozwiniętych krajów Północy. Tymczasem wielu rolników uprawiających kakaowce oraz pracowników globalnego Południa musi utrzymać się za mniej niż 1,25 dolara dziennie, czyli sumę poniżej progu wyznaczającego skrajne ubóstwo. Do ludności uprawiającej kakaowce trafia dziś około 6% ceny, jaką konsumenci płacą za czekoladę. W latach 80. odsetek ten był prawie trzy razy większy: 16%.

Niskie i niestabilne ceny kakao

Podczas gdy dochody międzynarodowych firm zajmujących się produkcją wyrobów czekoladowych wzrosły w porównaniu z latami 80., rynkowe ceny kakao zmniejszyły się o połowę (wliczając zmiany związane z inflacją). Drugą stroną medalu jest to, że rolnicy uprawiający kakaowce uzyskują jedynie ułamek rynkowej ceny za ziarna kakao. Powodem takiego stanu rzeczy są miejscowe struktury handlu, podatki oraz zmieniająca się jakość zebranych ziaren.  Na przykład, przez ostatnie dziesięć lat farmerzy z Wybrzeża Kości Słoniowej uzyskali jedynie 40-50% rynkowej ceny za sprzedane ziarna kakaowca. Rolnicy uprawiający kakao nie są skupieni w żadnej organizacji, nie mają też wiedzy o rynkowych trendach cen kakao. Zmuszeni są więc do sprzedaży swoich produktów po cenach dyktowanych przez pośredników.

Nieprzewidywalność cen kakao

Co więcej, dochody rolników pozostają niepewne ze względu na niestabilność cen kakao. Zmienność cen jest często efektem niestabilnego poziomu zaopatrzenia powodowanego chorobami dotykającymi ziarna, szkodnikami, szczególnymi warunkami pogodowymi, np. suszą lub niestabilnością polityczną i niepokojem w regionach, gdzie uprawiane są kakaowce. Lepsze lata przynoszące obfite plony w krajach będących głównymi producentami kakao, prowadzą do zwiększonego zaopatrzenia i spadku cen. Natomiast słabe plony, powodowane chorobami lub złą pogodą w dużych regionach upraw, prowadzą do zaniżonej ilości zaopatrzenia i wzrostu cen. Wahania cen mogą być również powodowane spekulacjami na rynku towarów żywieniowych. Niestabilne ceny są bardzo korzystne dla spekulantów, ponieważ ten rodzaj handlu na rynku kontraktów terminowych może przynosić znaczne zyski. Handlarze ziarnami kakao są jednak w stanie niwelować skutki takiej niestabilności cen poprzez magazynowanie plonów i kontrolowanie ilości kakao na rynku. Niestety, z powodu niskiego standardu życia, natychmiastowej potrzeby otrzymania zapłaty oraz braku magazynów, rolnicy z globalnego Południa zmuszeni są sprzedawać swoje ziarno wkrótce po zebraniu plonów.

Niskie dochody – poważne konsekwencje

Konsekwencje niestabilności cen i towarzyszący jej wzrost kosztów produkcji prowadzą do braku poczucia ekonomicznego bezpieczeństwa i do zubożenia milionów rolników zajmujących się uprawą kakaowców. Choć przewiduje się, że zapotrzebowanie na kakao wzrośnie o prawie 20% w ciągu nadchodzących lat, a producenci wyrobów czekoladowych odnotują wzrost dochodów, to wielu rolników nie jest dziś w stanie utrzymać się z uprawy tego ziarna. Niskie dochody i brak dostępu do informacji o rozwijającym się rynku sprawiają, że rolnicy i ich rodziny są wielkimi przegranymi intratnej branży wyrobów czekoladowych. Niskie i niepewne dochody rolników prowadzą do poważnych społecznych i środowiskowych problemów. Rolnicy przestają inwestować w swoje gospodarstwa, obniżają pensje, nie mogą zapewnić robotnikom należytych warunków pracy i w najgorszych wypadkach skłonni są zatrudniać dzieci. Mając nadzieję na zwiększenie dochodów, przeznaczają coraz więcej ziemi pod uprawę kakaowców. Dzieje się to często kosztem zrównoważonego, przyjaznego środowisku i zróżnicowanego rolnictwa.